برش اسپلیت تی با تجهیزات زینسر (ZINSER)

در فرایند آماده سازی و تحویل اتصال اسپلیت تی برش قطعات آن از اهمیت بالایی برخوردار است. مواد اولیه و متریال های اسپلیت تی شامل قطعات لوله و یک عدد فلنج متناسب با فشار کار و طراحی خط لوله می باشد. در مراحل آماده سازی اسپلیت تی ما به ترتیب فرایندهای زیر را داریم:

  • تهیه نقشه و طرح اسپلیت تی متناسب با مشخصات فنی خط
  • خرید قطعات و متریال ها
  • آماده سازی تجهیزات، دستگاه ها و ماشین آلات
  • تهیه فلنج متناسب با سایز انشعاب و فشار کاری و طراحی خط، و ضخامت لوله
  • برش لوله از طریق دستگاه هوا برش و بر اساس نقشه آماده و تدوین شده
  • پخ زنی خطوط بریده شده لوله به منظور تسهیل و افزایش کیفیت خطوط جوش
  • جوشکاری نیپل اسپلیت تی روی پد سدل آن
  • جوشکاری فلنج بر روی نیپل
  • سایر اقدامات جانبی نظیر سندبلاست و رنگ آمیزی اتصال اسپلیت تی
  • تحویل به مشتری
برش اسپلیت تی با زینسر
جعبه محصولات هوا برش برند زینسر برای برش قطعات اسپلیت تی

چنان که می بینیم مراحل ساخت اتصال اسپلیت تی فرایندهای متعددی را شامل می شوند که هر یک نیز به نوبه خود زیر فرایندهایی را در بر دارند. در این نوشتار به برش لوله و قطعات آن بر حسب نقشه و کلیشه آماده شده بر اساس نقشه خواهیم پرداخت. برش لوله اسپلیت تی شامل دو نوع برش دورانی خود لوله، و برش خطی لوله خواهد بود. برش را هم می توان از طریق دستگاه beveling machine به انجام رساند و هم تورچ های برش گاز و هوا. بدیهی است که در صورت برش از طریق beveling machine فرایند دقیق تر انجام خواهد شد اما مشروط بر این که جوشکاری تنظیمات و نحوه کار با این دستگاه را بلد باشد.

مراحل برش لوله را می توان به شرح زیر برشمرد:

  • برش قطری لوله متناسب با سایز پدها یا سدل اسپلیت تی بر حسب نقشه
  • برش طولی لوله به منظور دو تکه کردن لوله. چنان که می دانیم اتصال اسپلیت تی یک اتصال دو تکه است و می بایست دو تکه روی خط لوله به هم فیت شده و جوشکاری شوند.
  • برش دورانی میانه پد بالایی به منظور ایجاد مسیر ورودی خط انشعاب جدید. خروجی این برش یک دایره خواهد بود که نیپل اسپلیت تی روی آن جوشکاری خواهد شد.

چنان که اشاره شد استفاده از دستگاه بولینگ برای جوشکاری مرجح است اما در مواردی که جوشکار و برش کار فرایند دارای تبحر و مهارت بالایی می باشد، می توان از مهارت وی برای برش لوله به دقیق ترین شکل ممکن بهره برد. البته مشروط بر این که بهترین ابزارها، دستگاه ها و تجهیزات در اختیار وی قرار داده شود و به صرف تخصص برش کار بسنده نشود.

از جمله ابزارهای مناسبی که باید برای برش لوله مورد توجه قرار گیرد دستگاه ها و ابزار آلات برش و علی الخصوص تورچ های برش می باشند که حرارت برش را به فلز منتقل کرده و به این ترتیب برش را به انجام می رسانند.

برندهای صاحب نام متعدد و متنوعی در زمینه تولید ابزارهای هوا برش موجود هستند که جهت برش قطعات اسپلیت تی می توان از آن ها استفاده کرد. اما یکی از تولید کنندگان معتبر در این زمینه شرکت آلمانی زینسر (ZINSER) می باشد که انواع ابزارهای جوشکاری و برش آن برای سازندگان اسپلیت تی بسیار مثمر ثمر می باشند. این شرکت مجهز به ابزارهای برش سرد لوله نیز می باشد اما در مورد خاص اسپلیت تی و به منظور برش قطعات اتصال اسپلیت تی می توان از مجموعه کامل ابزارهای هوا برش برند زینسر استفاده کرد. از ویژگی های اصلی ابزارهای برش شرکت آلمانی زینسر (ZINSER) می توان به موارد زیر اشاره کرد:

ابزارهای برش دستی اسپلیت تی زینسر
مجموعه ابزارهای برش دستی زینسر (ZINSER) برای سازنده اسپلیت تی
  • دوام بسیار بالا در صورت نگهداری مناسب و تدوین برنامه های تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه
  • دقت بالای دستگاه و تنظیمات راحت و ساده برای اپراتورهای سازنده اسپلیت تی. این مورد به ویژه در خصوص تورچ های هوا برش زینسر بیشتر صدق می کند. تنظیم میزان گاز و اکسیژنی که می بایست از مجموعه خارج گردد و ضمن حرارت، فرایند برش قطعات اسپلیت تی را انجام دهد از اهمیت بالایی برخوردار است. ابزار برش دستی زینسر این قابلیت را به استفاده کننده می دهد.
  • تسهیل در تأمین و تهیه این ابزار در بازار داخلی. با توجه به سیاست های مناسب و به روز تجاری شرکت زینسر، ابزارها و دستگاه های این شرکت به سهولت در اقصی نقاط دنیا قابل تهیه هستند و ما نه تنها در بازار داخلی، بلکه در موارد انجام پروژه های آماده سازی اسپلیت تی و انجام انشعاب گیری روی خطوط لوله و مخان در دیگر کشورها نظیر عراق نیز توانسته ایم ابزارهای زینسر را به راحتی به دست آورده و از آن ها استفاده کنیم.

با توجه به آن چه گفته شد محصولات برند زینسر برای تمامی سازندگان اسپلیت تی و سایر قطعات خطوط لوله، و به طور کلی تمامی فعالان در حوزه برش و جوشکاری فلزات قابل استفاده هستند و می توانند از مزایا و کیفیت این محصولات به نحو احسن بهره ببرند.

پرتونگاری یا تست رادیوگرافی اسپلیت تی

ساخت اسپلیت تی به معنای اتمام فرایند و تحویل آن به مشتری نمی باشد. پس از اتمام فرایند ساخت اسپلیت تی می بایست آزمون ها و تست های مورد نیاز روی آن انجام شود. یکی از تست های معمول روی این فیتینگ دو تکه خط لوله تست پرتونگاری می باشد که دارای دقت بسیار بالا و در عین حال حساسیت زیادی نیز می باشد. تست پرتونگاری یا رادیوگرافی به این منظور انجام که نسبت به خطوط جوش قطعات این فیتینگ اطمینان حاصل شود.

ارزیاب و تست کننده بر حسب فشاری که قرار است از جانب سیال و لوله روی اسپلیت تی واد شود تست پرتونگاری را انجام می دهد و تمامی خلل و فرج خطوط جوش را مورد بررسی قرار می دهد. در تست پرتونگاری پرتوهایی با قابلیت و قدرت نفوذ بسیار بالا به نواحی جوش نفوذ می کنند و تمام مشخصات فیزیکی ناحیه جوش را مورد ارزیابی قرار می دهند. اگر نوسانی در خطوط جوش وجود داشت، شکاف ها و خوردگی ها و سوراخ شدگی ها در نواحی جوش وجود داشت، جوش دچار درز و حفره بود و یا خطوط جوش دچار ناپیوستگی و انقطاع بود از طریق تست پرتونگاری قابل ردیابی و شناسایی خواهد بود.

تست رادیوگرافی اسپلیت تی از اهم ملاحظات در تشخیص کیفیت آن است
اسپلیت تی پس از ساخت مورد تست رادیوگرافی یا پرتونگاری قرار می گیرد

در عملیات های مهم، و در مواردی که کارفرما الزام می کند ضرورت دارد که پس از ساخت اسپلیت تی روی آن تست پرتونگاری صورت گرفته و گزارش آن در خدمت کارفرما قرار داده شود. البته در اکثر موارد کارفرما یا شرکت بازرسی مورد نظر کارفرما وظیفه تست رادیوگرافی یا پرتونگاری اسپلیت تی را بر عهده می گیرند اما در مواقعی ممکن است او به داده های سازنده اکتفا کند و به گزارشات او اطمینان کند. در این شرایط وظیفه سازنده است که پس از ساخت اسپلیت تی تست دقیق پرتونگاری روی آن داشته باشد.

لازم به ذکر است تست رادیوگرافی اسپلیت تی یا هر قطعه دیگری می تواند منشأ بروز آسیب و بیماری برای نیروی کار باشد. به همین دلیل احتیاطات لازم در خصوص آن حتما و قطعا باید رعایت شود. مجری پرتونگاری اسپلیت تی در درجه اول باید از مسئول مربوطه پروانه کار را گرفته باشد. این بدان معناست که محیط انجام کار برای تست پرتونگاری یا رادیوگرافی مساعد می باشد. محوطه باید از تمامی افرادی که دخالتی در فرایند تست ندارند تخلیه شود تا آسیبی بر آن ها وارد نشود. پرتوهای ساطع از ابزارهای رادیوگرافی برای بدن بسیار مضر بوده و می توانند آثار و عواقب خود را تا پایان عمر بر پیکر کسانی که در معرض آن قرار گرفته اند باقی بگذارند.

مرزکشی محوطه پرتونگاری از الزاماتی است که در تست اسپلیت تی باید مورد توجه قرار گیرد. پرتونگار همچنین می بایست با استفاده از نوارهای اخطار و سایر ابزارهای منع کننده برای تردد، نظیر چراغ های هشدار دهنده مانع وارد شدن افراد غیر محاز به محوطه ای شود که در آن ها پرتو وجود دارد. همچنین زمان آغاز و اتمام فرایند پرتونگاری اسپلیت تی باید به مسئول محوطه اطلاع داده شود تا اقدامات لازم پیش و پس از انجام تست را مبذول کند. هرگز نباید نسبت به این نوع از آزمون اسپلیت تی بی تفاوت بود، چرا که می تواند منشأ آسیب های جدی بر محیط و نیروی کار باشد. معمولاً بر حسب شدت و مدت زمان انجام تست رادیوگرافی، پرتونگاران تغییر داده می شوند تا میزان پرتو ساطع شده بر بدن آن ها از حد مجازی عدول نکند.

به خصوص در مورد دستگاه ها و ابزارهای تست رادیوگرافی باید توجه ویژه داشت. حتما این ابزارها باید تحت کنترل و بازرسی مستمر قرار بگیرند و یک برنامه مدون تعمیرات و نگهداری برای شان در نظر گرفته شود. در صورتی که قطعات و ابزار کار معیوب باشند ممکن است پرتوهای ساطعه از حد مجاز یا از دامنه کاری مجاز فراروی کرده و به این ترتیب آسیب های پیش بینی نشده به محیط و نیروی کار و حتی افراد غیر دخیل در فرایند وارد کنند. کلیه ابزارها می بایست پس از اتمام فرایند جمع آوری شده و مراقبت ها و نگهداری های لازم بر آن ها انجام شود.

اسپلیت تی یک اتصال بسیار حساس و حیاتی در خطوط لوله به شمار می رود و در صورت بروز ایراد در آن، به خصوص پس از بهره برداری، می توان گفت که نه یک خط، بلکه دو خط لوله دچار ایراد عملکردی خواهند شد و مجتمع صنعتی از دو سو دچار ضرر و زیان می شود. از این رو هم فرایند ساخت اسپلیت تی و هم بازرسی و تست آن باید به دقیق ترین و بهترین شکل ممکن انجام شود. تست رادیوگرافی یا پرتونگاری ابزاری مطمئن جهت ارزیابی خطوط جوش اسپلیت تی محسوب می شود و به این دلیل دارای کاربرد حائز اهمیت است، از این رو در اغلب موارد از این تست بهره گیری می شود. توصیه می شود تست پرتونگاری اسپلیت تی در ساعات شب و زمانی انجام گیرد که تردد به کمترین میزان خود می رسد. بهتر آن است که این نوع تست ها در مجاورت اماکن عمومی و محل های گر تردد انجام نشود و تا جای ممکن در خلوت و بدون حضور افراد غیر دخیل به انجام برسد.

تست پرتونگاری
تست رادیوگرافی

از این دست توصیه ها برای انجام تست رادیوگرافی اسپلیت تی بی شمار هستند، اما به طور کلی می توان گفت تخلیه محل انجام کار از هر گونه نیروی انسانی جزو اولویت هاست که بر ضریب اطمینان فرایند می افزاید. افراد پرتونگار باید مجهز به ابزارهای ایمنی و حفاظت فردی باشند، با میزان سنج و دستگاه رادیومتر میزان پرتوهای ساطع شده در محیط تست اسپلیت تی را ارزیابی کنند و در سر موعد محیط را تخلیه کنند و افراد جایگزین را جانشین خود سازند تا آسیبی متوجه شان نشود.

موارد فوق بخش هایی از نکات ایمنی بود که در خصوص تست پرتونگاری اسپلیت تی گوشزد گردید. بی شک رعایت این قسم دستورالعمل ها و الزامات هم به پیشبر فرایند کمک می کند، هم محیط را سالم نگه دارند و هم آسیبی به نیروی انسانی و افراد متفرقه وارد نکنند.

تورچ جوشکاری میگ مگ (MIG/MAG) برای ساخت اسپلیت تی

جوشکاری فیتینگ اسپلیت تی بدون شک یکی از مهم ترین فرایندها در روند ساخت اسپلیت تی به شمار می رود و به همین دلیل در خصوص آن باید بیشترین دقت را مبذول داشت. اصلی ترین کارکرد این فیتینگ خط لوله حفظ عملکرد خود یبه عوان یک سه راهی روی خطوط لوله است که به منظور انشعاب گیری استفاده می شود.

برای ساخت سه راهی دو تکه اسپلیت تی ابتدا به ساکن نیاز به متریال هایی همچون قطعات لوله متناسب با سایز خط لوله اصلی و سایز خط انشعابی داریم. دو سر مستقیم اسپلیت تی روی لوله نصب می شوند و از این رو باید هم سایز با ابعاد لوله باشند، اما این فیتینگ دارای یک سر انشعابی نیز خواهد بود که به صورت عمود یا زاویه دار روی پدهای اسپلیت تی نصب و جوشکاری می شود.

قطعات لوله تهیه شده متناسب با سایز لوله اصلی و انشعاب، فشار خط و نوع سیال و متغیرهایی از این دست، می بایست بر حسب نقشه طراحی شده مهندسی split tee برش زده شوند. سپس قطعات بریده شده روی یکدیگر نصب می شوند و در نهایت خروجی کار که یک سه راهی دو تکه خواهد بود که روی خط لوله به هم جوشکاری می شود. به این ترتیب اسپلیت تی روی لوله نصب می شود. کلیه فرایندهای نصب قطعات، و نصب اسپلیت تی روی لوله از طریق جوشکاری قوس الکتریکی یا جوش آرگون TIG به انجام می رسند و اصلی ترین متغیر در تعیین میزان استحکام این فیتینگ همین کیفیت جوشکاری انجام شده قطعات روی هم و split tee روی لوله خواهد بود.

بر این اساس باید در خصوص جوشکاری اسپلیت تی روی لوله بیشترین دقت و وسواس را به خرج داد تا از بروز آسیب پس از نصب این فیتینگ روی خط لوله پیشگیری شود. چنان که می دانیم بروز هر گونه ایراد از جانب اسپلیت تی پس از نصب و بهره برداری از انشعاب تبعات سنگینی به همراه خواهد داشت و شاید مدیران مجتمع را وادار کند که فعالیت های خط را متوقف کنند تا بتوانند ایراد رخ داده را رفع کنند. از همین حیث باید احتیاطات ویژه حین ساخت و نصب اسپلیت تی روی لوله به انجام برسد تا در زمان عملیاتی شدن فیتینگ مشکلی در کار رخ ندهد.

ساخت اسپلیت تی و نصب روی لوله از طریق جوشکاری
ساخت و نصب فیتینگ اسپلیت تی

به منظور افزایش کیفیت جوشکاری علاوه بر بهره گیری از جوشکاران متبحر و واجد صلاحیت جوشکاری روی خطوط لوله، و استفاده از ابزارهای مناشب جوشکاری نظیر الکترودها، فیلرهای جوش آرگون، ماشین آلات جوشکای مناسب و نظایر آن، می بایست از بهترین تورچ های هوا برش و جوش آرگون استفاده شود. برش قطعات اسپلیت تی معمولاً از طریق هوا برش انجام می شود و برای این که کیفیت خطوط برش به بهترین و مناسب ترین شکل ممکن از کار در بیاید باید از تورچ هوا برش مناسب استفاده شود. برندهای متعددی در این زمینه تولیدات باکیفیت را ارائه می دهند و می توان از آن ها خروجی های مطمئنی دریافت کرد. یکی از برندهای صاحب نام در زمینه تولید تورچ های جوشکاری شرکت میگ مگ (MIG MAG) می باشد که در پروژه های ساخت اسپلیت تی و سایر فیتینگ های خطوط لوله بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.

تولیدات تورچ جوشکاری آرگون شرکت میگ مگ دارای سیستم های انتقال حرارت بسیار دقیق و مناسب بوده و به این ترتیب می توانند ابزاری مناسب برای جوشکاری TIG یا همان آرگون باشند. برای ساخت اسپلیت تی در اغلب موارد جوشکاری آرگون نیز مورد نیاز می باشد، خصوصاً برای خطوط جوشی که از حساسیت بالایی رخوردار بوده و فشار بالایی را تحمل می کنند، استفاده از جوشکاری آرگون ضروری است. برای مثال برای نصب فلنج روی نیپل split tee باید از این جوشکاری استفاده کرد. نحوه اتصال و کیفیت نصب فلنج روی اسپلیت تی از اهمیت بالایی برخوردار است و به همین دلیل باید در خصوص آن حساسیت ویژه به خرج داد.

استفاده از فیلر مناسب، استفاده از تورچ جوشکاری باکیفیت، ابزار آلات و دستگاه های استاندارد، جوشکاران متبحر در زمینه جوش آرگون، فضای کاری مناسب و مؤلفه هایی از این دست برای جوشکاری آرگون بسیار مهم می باشند. انواع تورچ های جوشکاری میگ مگ در این زمینه می توانند یاری رسان ما برای ساخت اسپلیت تی به بهترین نحو ممکن باشند. محصولات این شرکت دارای تنوع بالا بوده و هر مدل محصولات تورچ جوشکاری میگ مگ مناسب با کارکرد خاص خود خواهد بود. از این رو بهره گیرنده از تورچ های میگ مگ باید آشنایی ضمنی با انواع مدل ها و کارکرد هر کی داشته باشد تا بتواند به بهترین نحو از این ابزارها برای ساخت اسپلیت تی بهره ببرد.

تورچ جوشکاری میگ مگ مناسب برای ساخت اسپلیت تی
برای ساخت اسپلیت تی باید از ابزارهای مناسب نظیر تورچ جوشکاری میگ مگ (Mig Mag) استفاده شود

تورچ های جوشکاری میگ مگ دارای تلورانس بسیار پایین بوده و همچنین عمر و دوام بالایی را نیز دارند. همین فاکتورها بیاری از فعالان در زمینه جوشکاری خطوط لوله و فیتیتنگ های آن ها نظیر اسپلیت تی را به استفاده از محصولات میگ مگ راغب کرده است. ما هم به عنوان یکی از واحدهای فعال در زمینه ساخت اسپلیت تی و نصب آن روی لوله ازاین تورچ ها استفاده کرده و نتایج مثبتی را که خروجی آن ها بر فرایند داشته است به عینه مشاهده کرده ایم. باید اشاره شود که ما خود مجری عملیات های انشعاب گیری از خط لوله می باشیم و به این لحاظ عملکرد اسپلیت تی هایی که شاخته ایم را پس از انشعاب گیری خود مورد آزمون و ارزیابی قرار داده ایم. خوشبختانه در تمامی عملیات هایی که طی سال های متمادی روی خطوط لوله انجام داده ایم هیچ گاه ایرادی از جانب تورچ های جوشکاری میگ مگ متوجه ما نشده است و به همین دلیل این برنده یکی از برندهای مطمئن و صاحب اعتبار برای ما جهت انجام فرایندهایی نظیر ساخت اسپلیت تی و انشعاب گیری تبدیل شده است.

برش قطعات اسپلیت تی با تورچ ایساب (ESAB)

اسپلیت تی از اتصالات بسیار کاربردی در خطوط لوله می باشد که با توجه به استحکام و ضریب ایمنی بالاتری که نسبت به سایر اتصالات در خطوط لوله دارد بیش از آن ها برای انشعاب گیری مورد استفاده قرار می گیرد. فیتینگ اسپلیت تی معمولاً دو نوع اسپلیت تی های اکسترود و اسپلیت تی های ساخته شده با روش جوشکاری را شامل می شود. در خصوص ترجیح هر یک بر دیگری، فرایندها، نظرات کارشناسان و خبرگان مهندسی و طراحی خطوط لوله است که تعیین می کند کدام نوع از اسپلیت تی مناسب برای انشعاب گیری از یک خط لوله به خصوص می باشد.

در حالت کلی ترجیح نوع اسپلیت تی ملاحظات فنی  ایمنی تعیین کننده خواهند بود و نمی توان حکم کلی صادر کرد. گرچه اسپلیت تی های اکسترود قابلیت و کارایی و مقاومت بالاتری دارند اما نمی توان این حکم را برای تمام انشعاب ها تعمیم داد. در این خصوص تیم های طراحی و برنامه ریزی مجتمع تصمیم خواهند گرفت. اگر نظر تیم برنامه ریزی مبتنی بر استفاده از اسپلیت تی ها از نوع جوشکاری بود می بایست اقدامات لازم برای ساخت قطعه را به انجام رساند.

برش قطعات فیتینگ اسپلیت تی با تورچ ایساب
برش قطعات اسپلیت تی با تورچ برش هوا ایساب (ESAB)

اسپلیت تی جوشی بر خلاف اتصال یک تکه اکسترود دارای چند قطعه است که ابتدا از لوله ها متناسب با نوع و سایز انشعاب برش داده می شوند و سپس روی همدیگر جوشکاری می شوند. اسپلیت تی دارای یک پد یک تکه پایینی، و یک پد بالایی است که بر حسب سایز انشعاب یک نیپل روی آن جوشکاری می شود. پدها و نیپل ابتدا به ساکن بر حسب نقشه اسپلیت تی برش داده نمی شوند. یکی از روش های رایج برای بریدن لوله و درآوردن قطعات split tee روش برش از طریق دستگاه هوا برش می باشد.

دستگاه هوا برش شامل قطعات و اجزای زیر است:

  • کپسول هوا برش
  • رگلاتور
  • شیلنگ های گاز
  • شیر یک طرفه
  • تورچ برش

چنان که اشاره شد یکی از قطعات مورد نیاز برش گاز و هوا تورچ می باشد. کیفیت تورچ برش از جمله نکات بسیار مهم در کیفیت خروجی برش می باشد. در صورتی که این دستگاه عملکرد نادرستی داشته باشد می توان با مشکلاتی نظیر زیر مواجه شد:

  • در صوتی که بست ها و مهره اتصال آن مشکل داشته باشد با نشتی هوا مواجه خواهیم بود که متعاقب آن فشار سیال پایین آمده و برش split tee با مشکل مواجه خواهد شد.
  • در صورتی که دریچه خروج یا سر مشعل تورچ ایراد داشته باشد مشعل خروجی دچار ایراد خواهد شد و این امر بر برش لوله اثر منفی خواهد گذاشت.
  • در صورتی که شیر تنظیم فشار تورچ دچار مشکل باشد در تنظیم دقیق میزان فشار مطلوب دچار ایراد خواهیم شد و این امر آثار خود را بر ساخت اسپلیت تی خواهد گذاشت، چرا که برش اسپلیت تی با مشکل رو در رو خواهد شد.
  • اگر محفظه اختلاط دچار هر گونه ایرادی شود ترکیب مناسب میان گاز و اکسیژن جهت برش لوله حاصل نیامده و به این ترتیب در برش لوله حین ساخت اسپلیت تی به مشکل خواهیم خورد.

موارد ذکر شده برخی از ایراداتی است که می تواند بر کار برش قطعات اسپلیت تی وارد شود. این ایرادات از ناحیه تورچ خواهند بود و می بایست اقدامات اصلاحی را به صورت پیشگیرانه اتخاذ کرد تا شاهد ایراداتی از این دست نباشیم. یکی از راه های رفع اصلاحی ایراد استفاده از برندهای مناسب در خرید و استفاده از تورچ های برش می باشد. می بایست حتی الامکان از تورچ هایی استفاده شود که دارای ضریب یفیت بالایی باشند و بتوان در دراز مدت از آن ها استفاده کرد. معیارهای انتخاب یک تورچ مناسب هوا برش چهت برش قطعات split tee را می توان به شرح زیر برشمرد:

  • دارای شیر تنظیم مناسب با دقت بالا در تنظیم باشد تا اپراتور ساخت اسپلیت تی از این حیث دچار ایراد نشود.
  • بست ها و مهره های آن باید بیشترین ضریب استحکام را داشته باشند تا در مقابل باز کردن و بستن مکرر دچار آسیب و هرز شدگی و شکستگی و ترک خوردگی نشوند.
  • سر مشعل تورج باید کارکرد خود را به بهترین شکل ممکن انجام داده و متناسب با تنظیمات اپراتور مشعل را خارج کند تا امر برش لوله برای ساخت اسپلیت تی به بهترین نحو ممکن انجام شود.
  • تورچ مذکور باید دارای دوام بالا باشد تا بتوان در میان مدت با بهترین کارآیی و بهره وری از آن استفاده کرد. در غیر این صورت ناچار خواهیم بود که مدام تورچ های جدید را خریده و برای برش لوله مورد ارزیابی و تست قرار دهیم.
  • مشتریان در زمینه ای مشابه از این برند استفاده کرده باشند و نسبت به کیفیت و دوام عملکردی آن رضایت خود را اعلام کرده باشند.
تورچ ایساب برای ساخت اسپلیت تی به کار میرود.
تورچ ایساب مناسب برای برش قطعات و ساخت اسپلیت تی

تورچ های هوا برش ایساب (ESAB Torch) از جمله شناخته شده ترین و معروف ترین برندها در زمینه تولید تورچ های هوا برش محسوب می شوند و از این حیث بسیاری از مشتریان کارکشته از این برند برای جریان امور خود استفاده خواهند کرد. ما در پروژه های متعدد ساخت اسپلیت تی از برند ایساب برای تهیه تورچ برش هوا استفاده کرده ایم و خوشبختانه همیشه بازخورد مثبت از محصولات این شرکت دریافت کرده ایم. بروز ایراد از جانب تورچ هوا برش بر کیفیت اسپلیت تی تأثیر منفی مشهودی خواهد گذاشت و از این حیث انتخاب تورچ مناسب از اهمیت بالایی برخودار است.

ساخت اسپلیت تی برخلاف ظاهر ساده انگارانه اش اما دارای پیچیدگی ها و متغیرهای تعیین کننده عدیده می باشد. در این نوشتار فقط به یکی از متغیرها در ابعاد کوچک آن اشاره رفت، اما با ابن وجود آثار منفی و آسیب زایی که همین متغیر کوچک می تواند داشته باشد را مرور کردیم و پی بردیم که همین آیتم می تواند چه تبعاتی به همراه داشته باشد. بنابراین فرایند ساخت اسپلیت تی را هرگز نباید ساده گرفت. این فیتینگ قرار است که برای مدت های مدید به عنوان ورودی انشعاب جدید ایفای کارکرد کند و از این حیث بی توجه به هر یک از این متغیرها می تواند کیفیت این کارکرد را به طرز مشهود و ملموسی زیر سؤال ببرد.

ارزیابی ریسک اسپلیت تی، نشتی کسپول هوا برش

چنان که در نوشتارهای پیشین اشاره شد در فرایند ارزیابی ریسک اسپلیت تی متغیرهای تعیین کننده عدیده ای دخیل می باشند. ساخت اسپلیت تی یک فرایند چند مرحله ای بوده و نیازمند تجهیزات و مواد و متریال های متعدد است. در فرایند ارزیابی ریسک، و در قسمت ساخت این فیتینگ باید تمامی این متغیرها مورد توجه قرار گیرند تا اقدامات اصلاحی لازم رد خصوص شان مبذول شود و پیش از انجام پروژه از بروزشان ممانعت شود.

در نوشتارهای پیشین اشاره ای به ارزیابی ریسک ساخت اسپلیت تی، الزامات و محدودیت ها، و قید و بندهای آن انجام شد و برخی آیتم های این ساز و کار مورد بررسی قرار گرفت. در این بخش به یکی دیگر از ایرادات احتمالی حین ساخت اسپلیت تی می پردازیم و آن زمانی است که در حین اجرای فرایند ساخت با مشکلی نظیر بروز نشتی در کپسول گاز و هوا حین برش قطعات لوله مواجه شویم.

برش پد اسپلیت تی بمنظور ساخت اسپلیت تی
برش پد اسپلیت تی، محل ورودی نیپل، از طریق هوا برش

منشأ ایراد

این ایراد زمانی رخ می دهد که یکی از اتصالات دچار نشتی شود.چنان که می دانیم در فرایند برش گاز و هوا اکسیژن متراکم با فشار در نتیجه حرارت با لوله واکنش نشان داده و آن را می برد. زمانی که فشار اکسیژن وارده به هر دلیلی از حد لازم کاسته شود عملیات برش با ایراد و اختلال مواجه خواهد شد. برای یافتن منشأ این افت فشار می بایست از ابتدا تا نتهای فرایند تزریق گاز اکسیژن را مورد بررسی قرار دهیم. در ابتدای این فرایند کپسول اکسیژن را داریم، روی کپسول دستگاه های مانومتر تنظیم کننده و نشان دهنده درجه فشار اکسیژن خروجی از کپسول نصب می شوند. در ادامه زنجیره تزریق، شیلنگ های اتصال انتقال دهنده اکسیژن را داریم و در انتهای این زنجیره نیز یک تورچ هوا برش روی شیلنگ نصب می شود که آن نیز دارای تنظیم گر درجه فشار است.

اگر در حین فرایند هر یک از اتصالات مذکور دجار ایراد شوند ما با نشتی اکسیژن و در نتیجه بروز ایراد مواجه خواهیم بود. بعضی اوقات نصب نادرست مانومتر روی کپسول باعث این امر می شود، گاهی اوقات محل اتصال شیلنگ ها به مانومتر ایراد دارد و در برخی موارد دیگر نیز محل نصب تورچ روی شیلنگ دچار ایراد است. برای هر یک از این موارد باید اقدامات اصلاحی پیشگیرانه اتخاذ شود تا ساخت اسپلیت تی با ایراد مواجه نشود. اسپلیت تی باید دارای قطعات همگن با سطوح و خطوط برش صاف و صیقل باشد. اگر در حین برش به دلیل بروز مشکلاتی از این دست، قطعات اسپلیت تی دچار سطوح غیر صیقل و نا هموار باشند رفع ایراد دو چندان مشکل خواهد شد. بنابراین پیش از بروز ایراد در اسپلیت تی باید به فکر افتاد.

از سوی دیگر در برخی موارد ممکن است تمامی این اتصالات عملکرد درستی داشته باشند اما خود ابزارها دارای ایراد باشند. برای مثال تصور کنید که شیلنگ خود دارای سوراخ و پارگی باشد و نشتی از محل خود شیلنگ باشد. در این صورت نیز ساخت اسپلیت تی با مشکل رو در رو خواهد بود. یا برای مثال شیرهای تورچ یا مانومتر دچار ایراد باشند؛ در این حالات نیز می توانیم چنین مشکلاتی را در ساخت اسپلیت تی تجربه کنیم که به هیچ وجه مطلوب فرایند نمی باشند.

انتخاب اتصالات و ابزارهای مناسب و مطابق با استانداردها از جمله لوازم ابتدایی در ساخت اسپلیت تی محسوب می شوند. ضمن این که این اتصالات و ابزارها باید مدام مورد بررسی و پایش قرار گیرند، برنامه های تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه برای شان تدوین شده باشد و روند اجرایی نگهداری این ابزارها مطابق با برنامه مذکور عملیاتی شود. اگر می خواهیم فیتینگ اسپلیت تی بدون سطوح ناهموار ساخته شود باید تمامی این قواعد و ضوابط را رعایت کرده باشیم.

از جمله دیگر نکاتی که باید در این خصوص مورد توجه قرار گیرد کالیبره کردن مانومتر و تورچ است. مجری فرایند ساخت اسپلیت تی هرگز نباید از جانب بی کیفیتی این ابزارها دچار ایراد و اشتباه شود. این ابزارها اجزای ماهوی کار ساخت اسپلیت تی می باشند و باید نسبت به آن ها حساسیت به خرج داد.

تجهیزات هوا برش برای ساخت اسپلیت تی
تجهیزات مورد نیاز برای برش قطعات اسپلیت تی از طریق هوا برش

مستندات ارزیابی ریسک باید راهکارهای پیشگیرانه دقیق نسبت به هر یک از ایرادات احتمالی مذکور را در نظر گرفته باشند، در غیر این صورت فرایند دچار مخاطره خواهد شد.

علائم ایراد

با توجه به این که نشتی اکسیژن قابل رؤیت با چشم نمی باشد تشخیص علایم مبنی بر نشتی با بازرسی چشمی هرگز ممکن نمی باشد. تشخیص فرایند مستلزم این است که ایراد به آن درجه و شدتی رسیده باشد که فرایند با خدشه مواجه شود. برای مثال زمانی که نشتی گاز خیلی بالا باشد طبیعتاً فشار اکسیژن به طرز مشهودی پایین آمده و در نتیجه آن اصلا فرایند برش امکان پذیر نمی شود. یعنی کپسول هوا برش توان برش لوله اسپلیت تی را نخواهد داشت. از این طریق است که تیم ساخت اسپلیت تی پی به ایراد مطروحه خواهند برد. البته باز هم پیدا کردن منشأ ایراد مستلزم بازرسی تک به تک ابزارهای ذکر شده است.

اما در مواقعی ممکن است با مشکلاتی نظیر نشتی مواجه شویم اما شدت نشتی آن قدر نباشد که باعث وقفه در فرایند شود و برش لوله اسپلیت تی ولو با کیفیت پایین تر ادامه داشته باشد. در این صورت تنها راه تشخیص تنها در یک نکته خواهد بود؛ حساس شدن نسبت به کیفی برش لوله اسپلیت تی. وقتی اپراتور ساخت متوجه می شود که خطوط برش دارای ناهمواری و ناهمگنی می باشد باید نسبت به ادامه فرایند حساس شود و فرایند را قطع کند تا ایراد مذکور شناسایی شود. قطع فرایند نییز به معنای انداختن یک شکاف در فرایندی است که ماهیتاً می بایست پیوسته باشد.

با توجه به این توضیحات بهترین راهکار برای ممانعت از بروز نشتی حین برش لوله ها در فرایند ساخت اسپلیت تی انجام اقدامات پیشگیرانه خواهد بود که برخی از آن ها به شرح زیر برشمرده می شوند:

  • انتخاب تورچ هوا برش مناسب و با کیفیت
  • انتخاب مانومتر با کیفیت و برند معتبر
  • اطمینان از شیلنگ مورد استفاده جهت تزریق اکسیژن
  • اطمینان از مکانیزم نگهداری و تعمیرات ابزارهای مذکور
  • اطمینان از صحت خروجی کپسول هوا برش
  • بهره گیری از اپرتورهای متبحر در ساخت اسپلیت تی

نصب اسپلیت تی و برش سرد با برند ریجید (Ridgid)

یکی از کاربردهای فیتینگ اسپلیت تی در قطع لوله و بستن جریان سیال از نقطه ای خواهد بود که مد نظر مجری پروژه می باشد. غالباً تصور بر این است که فیتینگ اسپلیت تی فقط برای انشعاب گرفتن جدید در خطوط لوله مورد استفاده قرار می گیرد، در حالی که چنان که پیش تر نیز اشاره شده است، این فیتینگ و موارد کاربردی متعددی دارد و می تواند در زمینه های کاری مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

یکی از این کاربردها در قطع کردن لوله و متوقف کردن جریان سیال از نقطه ای از خط لوله است. برای این کار فرایندهای زیر می بایست به انجام برسند:

  • در درجه اول اسپلیت تی متناسب با سایز لوله اصلی و سایز ابزارهای مسدود کننده جریان ساخته می شود و روی لوله نصب می شود. در نصب اسپلیت تی روی لوله باید توجه داشت که دقیقاً همان نقطه و با همان زاویه مد نظر مجری پروژه فرایند نصب انجام شود. فیتینگ اسپلیت تی پس از اتمام عملیات قطع جریان از لوله فشار بالایی را تحمل خواهد کرد و از این رو در فرایند ساخت آن باید بیشترین دقت را مبذول داشت. خصوصاً اگر شرایط به گونه ای باشد که هیچ خط فرعی یا خط لوله انحرافی جدید هم روی لوله موجود نصب نشود و سیال در نقطه قطع کاملاً از جریان باز بایستد. در این شرایط فشار وارده بر فیتینگ اسپلیت تی دوچندان خواهد بود و باید تا جای ممکن بر ضریب استحکام آن افزوده شود.
  • پس از آن از لوله در محل نصب اسپلیت تی انشعاب جدید از طریق دستگاه ها و لوازم مورد نیاز انجام می شود. این کار نه برای نصب یک خط لوله جدید، بلکه برای دسترسی پذیری لوله انجام می شود. با این گام لوله و سیال درون آن در دسترس قرار گرفته و می توان سایر عملیات ها و فرایندها را روی آن پیاده کرد.
  • قطع جریان سیال از طریق دستگاه ها و تجهیزات مربوطه مورد نیاز. با استفاده از این تجهیزات می توان ابزارهای مسدود کننده و قطع کننده جریان سیال را از مجرای اسپلیت تی درون لوله قرار داد و به این ترتیب آن را از ادامه فرایند انتقال سیال به لوله منع کرد. یکی از کارکردهای اسپلیت تی در این فرایند همین نکته است. نصب اسپلیت تی و انشعاب گیری به این منظور انجام می شود تا بتوان تجهیزات قطع کننده سیال را درون لوله قرار داد.
  • سپس از بخش قطع شده لوله عملیات برش لوله به روش سرد انجام می شود و به این ترتیب لوله از محل قطع شده سیال پس از اسپلیت تی، به صورت کامل از مجموعه خارج می شود. این فرایند را فرایند برش سرد یا (Cold Cutting) می گویند که از طریق دستگاه های Cold Cutter یا Pipe Cutter به انجام می رسد.
دستگاه برش لوله (Pipe Cutter) شرکت ridgid
دستگاه کلد کاتر (Cold Cutter) شرکت ریجید

برش سرد و قطع لوله فرایندهایی هستند که می بایست در خصوص شان بسیار دقت داشت. اول آن که باید بخش بریده شده لوله از سایل تخلیه شود تا حین برش در اثر جرقه و مواردی از این قسم دچار سانحه نشویم. نکته دوم این که فرایند باید توسط یک اپراتور متبحر انجام شود تا برش سرد لوله به صورت کامل و دقیق، بدون آسیب رساندن به دستگاه و فرایند انجام شود. بهتر این است که فرایند برش سرد به صورت پیوسته انجام شود و موانعی نظیر شکستن تیغچه برش، قطعی موتور محرک دستگاه  و مواردی از این قبیل رخ ندهد. این مورد زمانی بیشتر ضرورت می یابد که یا دارای کمبود وقت هستیم و فرصت تکرار فرایند یا تعمیرات را نداریم، و یا حساسیت خط و شرایط محیطی به گونه ای است که ترجیح بر انجام سریع تر عملیات می باشد. اما نکته سوم و مهم تر انتخاب دستگاه های برش سرد و برش لوله مناسب برای انجام عملیات است.

برای انتخاب نوع دستگاه برش سرد و انتخاب تیغچه های برش و سایر تجهیزات مورد نیاز برای انجام برش لوله در مکان پس از نصب اسپلیت تی می بایست احتیاطات لازم را به خرج داد. لوازم و تجهیزات بر اساس استانداردها و نیز جنس و نوع، و ضخامت لوله انتخاب خواهند شد. هر چه ضخامت بالاتر باشد باید از تیغچه ها و الماسه هایی برای برش استفاده کرد که توان مقاومت بیشتری داشته باشند.

یکی از بهترین برندها در زمینه تحهیزات برش سرد و برش لوله، محصولات شرکت ریجید (Ridgid) آمریکا می باشند که آزمون خود را در زمینه انجام فرایندهای برش سایز در شرایط مختلف پس داده اند. شرکت پیشگام صنعت ابزار بارها و بارها در عملیات های خود به منظور بریدن لوله ها پس از نصب اسپبلیت تی و انجام عملیات های قطع جریان سیال، از دستگاه های برش سرد و برش لوله شرکت ریجید استفاده کرده است و همواره نسبت به عملکرد این محصولات راضی بوده است.

محصولات برش سرد و برش لوله این شرکت در مدل های متنوع و از ابعاد ½ اینچ تا سایزهای بالاتر نظیر ۱۲ اینچ و … را شامل می شوند. از این رو طیف گسترده ای را شامل می شوند. انتخاب نوع و مدل دستگاه برش سردی که برای بریدن لوله استفاده می شود بستگی به مشخصات فنی خود لوله دارد. محصولات ریجید را می توان با استفاده از تجهیزات و قطعات یدکی توانمندسازی کرد و به منظور ارتقای آن ها به سطح کیفیت مناسب برای بریدن خطوط لوله از جنس آلیاژ سنگین، یا لوله های ضخیم می توان از قطعات و ابزارهای پشتیبان برای آن استفاده کرد.

نصب اسپلیت تی و برش سرد لوله از طریق برش سرد شرکت ریجید
نصب اسپلیت تی به منظور قطع لوله از طریق روش برش سرد

چنان که می بینیم اسپلیت تی دارای کاربردهای متعددی می باشد و در کنار ابزارها و تجهیزات دیگر نظیر دستگاه برش سرد و برش لوله ریجید می تواند در قطع جریان سیال و برش لوله یاری رساند. می توان در کنار روش هایی نظیر برش سرد، از راهکارهای دیگر جهت بریدن خطوط لوله استفاده کرد؛ بسیاری ترجیح می دهند از روش هایی نظیر برش از طریق گاز و هوا استفاده کنند، اما این راهکار سنتی دارای ضریب اطمینان کمتری نسبت به برش سرد می باشد. در برش سرد حرارت ناشی از برش فقط ناشی از اصطکاک میان تیغچه برش دستگاه و خط لوله می باشد و بنابراین گرمای تولید شده بسیار کمتر از حرارتی است که از طریق برش گاز و هوا ایجاد می شود. چنان که می دانیم خطوط لوله حتی پس از تخلیه کامل نیز همچنان ممکن است حاوی باقیمانده های سیال و مواد شیمیایی‌ای باشند که از آن باقی مانده است. این پس مانده ها ممکن است در نتجه واکنش با حرارت احتراق و اشتعال به همراه داشته باشند. از این رو برش سرد لوله روش بسیار مطمئن تری خواهد بود. مازاد بر این استفاده از دستگاه های برش سرد نظیر ریجید می تواند بر اطمینان کار بیش از پیش بیافزاید و به این ترتیب عملیات با بیشتری میزان ایمنی و اطمینان به اتمام برسد.

 

اسپلیت تی– نصب اسپلیت تی- برش سرد لوله پس از نصب اسپلیت تی

ارزیابی ریسک در ساخت اسپلیت تی

ارزیابی ریسک یکی از الزامات رایج در هر گونه فرایند صنعتی از جمله در ساخت و نصب اسپلیت تی محسوب می شود. ارزیابی ریسک (Risk Assessment) یک روال جاری برای شناسایی حالات بالقوه خطا در عملیات های صنعتی، و یافتن راهکارهای پیشگیرانه جهت ممانعت از بروز خطا در عملیات خواهد بود و ساخت و نصب اسپلیت تی همچون هر فرایند صنعتی دیگر مشمول طراحی و تدوین فرم های ارزیابی ریسک می باشد.

چنان که می دانیم در ارزیابی ریسک یک فرایند به مراحل و زیرگروه های خود تقسیم می شود و در خصوص هر یک از مراحل بررسی های لازم جهت تشخیص و شناسایی خطاها و اثرات آن ها مطالعات لازم صورت می گیرد. در نهایت خروجی مطالعات در قالب فرم ارزیابی ریسک فرایند مذکور تدوین شده و به این ترتیب به عنوان یک مستند فنی و ایمنی جزو دستور کار فرایندی مجموعه سازنده قرار می گیرد. خروجی این فرم ها محصول مطالعات تیمی و مشاوره تمامی متخصصینی است که به نحوی در فرایند دخیل هستند. برای مثال در ساخت اسپلیت تی هم مجموعه فنی و مهندسی و هم مجموعه ایمنی و HSE در کار تدوین فرم ارزیابی ریسک ساخت اسپلیت تی دخیل هستند و چه بسا برای برخی از فرایندها حتی نیاز به حضور تیم های تهیه متریال نیز باشد. این امر بستگی به ماهیت فرایند دارد. کلیه بررسی ها و مطالعات زیر نظر مدیریت یا نماینده مدیریت در امور کیفیت انجام می شود و خروجی آن در قالب فرم ارزیابی ریسک ساخت اسپلیت تی به عنون یک الزام و دستورالمعل اجرایی در اختیار تیم های اجرایی قرار می گیرد تا حین انجام فرایند ساخت اسپلیت تی از ان راهنمایی بگیرند. مجموعه اجرایی موظف است دستورات و الزامات فرم ارزیابی ریسک ساخت اسپلیت تی را مو به مو اجرا کرده و اهمالی در آن نداشته باشد، در غیر این صورت مسئولیت آن متوجه خود خواهد بود.

ساخت اسپلیت تی توسط شرکت پیشگام صنعت ابزار
ساخت اسپلیت تی

معمولاً پیمانکاران فرایند ساخت اسپلیت تی ترجیح می دهند به منظور اطمینان بیشتر یک نماینده را به عنوان بازرس فرایند مد نظر قرار داده و او را مسئول بررسی روند ساخت اسپلیت تی بر حسب الزامات فرم ارزیابی ریسک گردانند. در ارزیابی ریسک سه شاخص مورد توجه هستند که بر حسب شان ارزیابی های لازم انجام می شود؛ شدت، وقوع و تشخیص. منظور از شدت این است که ایراد بالقوه شناسایی شده تا چه حدی می تواند شدت داشته باشد و آثار و پیامدهای آن تا چه اندازه ای خواهد بود. وقوع نیز به این معنا است که ایراد مذکور چقدر احتمال بروز و وقوع دارد؛ آیا وقوع آن احتمالی رایج با درصد امکان بالاست یا این که احتمال بروز آن پایین و دور از انتظار است. تشخیص نیز به این معنا خواهد بود که تا چه اندازه ای می توان واقعه و خطای مذکور را تشخیص داد. برای مثال نشتی گاز اگر در سطح محدودی باشد احتمال تشخیص پایینی دارد و چه بسا اپراتورها اصلا متوجه آن نشوند اما فرایندی نظیر نشتی آب بر عکس آن بوده و  به محض وقوع  می توان بدان پی برد.

در ارزیابی ریسک این شاخص ها را در نسبت با هم قرار می دهند و هر چه خروجی این نسبت بالاتر باشد میزان حساسیت و اقدامات اصلاحی پیشگیرانه جهت ممانعت از بروز مشکل جدی تر و مهم تر خواهد بود. زمانی که شدت، وقوع و تشخیص از درصد بالایی برخوردار باشند به این معناست فرایند مذکور می بایست مورد توجه ویژه قرار گیرد و تحتماً اقدامات احتیاطی لازم به صورت پیشگیرانه پیش بینی شود تا از میزان هر سه شاخص کاسته شود. اما زمانی که این ترکیب در نسبت با هم در صد پایینی داشته باشند می توان از میزان احتیاط ها و حساسیت ها کاست.

برای آشنایی  بیشتر در خصوص تدوین فرم ارزیابی ریسک ساخت اسپلیت تی یک نمونه از ایرادات فنی که می تواند بر کار آسیب برساند خاطر نشان می گردد تا تصویری کلی از فرایند در ذهن خواننده متجسم شود.

در خصوص فرایندهای فنی، برای مثال خط جوش نامناسب میان پد اسپلیت تی و نیپل آن از جمله ایراداتی است که می تواند بر خروجی کار آسیب جدی وارد کند. شدت این خرابی از درصد بالایی برخوردار است، چرا که ممکن است همین ایراد بعد از نصب شدن اسپلیت تی روی لوله باعث بروز نشتی و حتی فوران سیال شود. احتمال وقوع آن نیز می تواند بالا باشد، انتخاب متریال های نادرست و جوشکاران نامتبحر به جوشکاری اتصالات خطوط لوله از جمله مواردی است که می تواند در بروز چنین ایرادی تأثیر به سزایی داشته باشد. تشخیص این ایراد اما امر ساده ای نیست و کمتر پیش می آید که بتوان با نظارت و بازرسی چشمی چنین خطایی را تشخیص داد، مگر آن که بازرس فرایند تبحر بالایی داشته باشد یا خطوط جوش دارای ایرادات واضح باشند. در هر صورت فرایند در مجموع دارای ضریب اثر بالایی خواهد بود و به همین دلیل باید اقدامات احتیاطی لازم در خصوص آن رعایت شود.

جوشکاری و ساخت اسپلیت تی و ملاحظات فنی جهت ارزیابی ریسک
جوشکاری اسپلیت تی در محل سرپوشیده و بدون گرد و غبار انجام میشود

از جمله اقدامات پیشگیرانه ای که می تواند اثر این چنین خطایی را رفع کند به شرح زیر می باشند:

  • انتخاب جوشکاران متبحر و دارای تجربه در ساخت اتصالات خطوط لوله و به خصوص اسپلیت تی
  • انتخاب بازرس جوش متبحر و با تجربه بالا جهت تشخیص صحیح خرابی
  • انتخاب بهترین متریال ها و الکترودها به منظور جوشکاری خطوط لوله. دستگاه جوش نباید دارای تلورانس در نمایش ولتاژ باشد و تا جای ممکن عملکرد مستمر و پیوسته ای داشته باشد. اتصالات کابل آن باید صحیح باشند تا در میانه جوشکاری با قطع جریان و توقف فرایند ساخت اسپلیت تی مواجه نشویم.
  • انتخاب بهترین و مناسب ترین روش ارزیابی و تست جوش اتصال بر حب نوع کارکرد و فشاری که اسپلیت تی می بایست در مقابل سیال و خط لوله تحمل کند.
  • پوشاندن محیطی که جوشکاری اسپلیت تی در آن انجام می شود با کاورها. این کار بدان منظور انجام می شود که خطوط جوش اسپلیت تی در معرض باد و گرد و غبار قرار نگیرد. این موارد خط جوش را تخریب خواهند کرد. همچنین نباید روی سطح مرطوب و تر جوشکاری انجام داد چرا که مطمئناً کار تخریب خواهد شد. بنابراین در صورتی که حین ساخت اسپلیت تی در فضای باز کار می کنیم و شرایط جوی نامساعد می باشد می بایست از کاورهای محافظ استفاده کنیم تا جوشکاری به بهترین نحو ممکن انجام شود.

تدابیر فوق و مواردی از این دست می بایست پیش از آغاز فرایند ساخت اسپلیت تی و در همین فرم های ارزیابی ریسک تدوین و پیش بینی شوند، تا مجری فرایند ساخت نسبت به کم و کیف عملیاتی که می خواهد انجام دهد، و کیفیت محصول خروجی خود با اطمینان و آسایش خاطر عمل کند.

ساخت اسپلیت تی– ارزیابی ریسک اسپلیت تی- split tee risk assessment

اسپلیت تی با کوپن برگردان

ساخت اسپلیت تی و نصب آن روی خطوط لوله دارای الزامات و محدودیت هایی است که معیار این الزامات نوع استفاده ای است که از آن برده می شود. فیتینگ اسپلیت تی معمولاً در طراحی های پایپینگ مورد نیاز پیدا می کند، به این ترتیب که در مرحله انجام پایپینگ در نقاطی که نیاز به انشعاب گیری در آن ها وجود دارد خط لوله قطع شده و یک اتصال سه شاخه اسپلیت تی روی آن نصب می شود. البته ممکن است بر حسب شرایط فنی و اقتضائات کار به جای این فیتینگ لوله انشعابی را مستقیماً روی خط لوله اصلی جوشکاری کنند اما این کار برخی از مزایایی که نصب اسپلیت تی می تواند داشته باشد را ندارد؛ مهم ترین کمبود در جوشکاری مستقیم لوله روی خط عبارت است از فقدان ولو یا هر ابزار کنترلی و اندازه گیری دیگر روی خط انشعابی. اگر انشعاب گیری از طریق اسپلیت تی انجام شود می توان روی آن یک ولو نصب کرده و سپس لوله را روی آن قرار داد. در این صورت از طریف این ولو جریان سیال درون خط انشعابی کنترل می شود و به فراخور نیاز می توانیم آن را قطع یا فشار آن را کاهش دهیم. اما زمانی که لوله انشعابی مستقیما روی لوله اصلی جوشکاری می شود چنین راهکاری وجود نخواهد داشت.

اما یکی از مهم ترین کاربردهای اسپلیت تی در مسدود سازی خط و قطع جریان سیال از لوله از نقطه ای مشخص است. در این فرایند چهار اسپلیت تی روی لوله نصب و جوشکاری می شوند و سپس از طریق فیتینگ های اول و آخر یک خط فرعی موقتی برای ممانعت از قطعی جریان سیال نصب خواهد شد. سپس می توان بین دو فیتینگ اسپلیت تی میانی عملیات مسدودسازی خط و بر لوله را به انجام رساند.

اسپلیت تی برای کوپن برگردان
اسپلیت تی به منظور مسدود سازی خط از طریق کوپن برگردان نیز دارای کاربرد است.

از نکات بسیار مهمی که پس از اتمام عملیات مسدود سازی و تعمیر بخش بریده شده لوله خواهد داشت چگونگی احیای فرایند به نحوی است که بتوان ولوها را نیز از مجموعه خارج کرد. چنان که می دانیم پس از نصب هر فیتینگ اسپلیت تی حتماً باید یک ولو روی آن ها قرار گیرد تا انشعاب گیری و مسدودسازی روی آن انجام شوند. در صورتی که ولو وجود نداشته باشد نمی توان عملیات را انجام داد. دستگاه های مسدود سازی و انشعاب گیری حین نصب روی لوله قابلیت آب بندی تمام دارند اما زمانی که آن ها را باز می کنیم دیگر اسپلیت تی فاقد هر گونه ابزار مسدود کننده جریان سیال خواهد بود و به این ترتیب با برون رفت سیال مواجه خواهیم بود. این امر زمانی دشواری های بیشتری ایجاد می کند که فشار، درجه فراریت سیال  نوع آن آسیب رسان باشد. برای مثال اگر سیال درون لوله از نوع بخار باشد یا از نوع گازهای سمی کشنده نظیر گاز ترش باشد، در این صورت دیگر امکان چنین کاری وجود نخواهد داشت. لذا حتما می بایست روی اسپلیت تی ولو نصب کنیم. اما نکته این است که ممکن است نیاز باشد پس اط اتمام فرایند نیز ولو روی لوله باقی بماند. این امر در صورتی که می خواهیم جریان سیال را کنترل کنیم امری مفید است اما اگر قرار بر این باشد که خط برای آینده همچنان طبق عملکرد جاری خود فعالی کند باقی ماندن ولو روی فیتینگ اسپلیت تی هیچ توجیهی نخواهد داشت و جز هزینه یک ولو اضافی به علاوه هزینه های ناشی از تعمیرات و نگهداری پیگیرانه آن دستاوردی نخواهد داشت. بنابراین می بایست راهکاری برای خارج کردن ولو از مجموعه پیدا کرد تا بتوان از آن در جاهای دیگر استفاده کرد.

 

یکی از بهترین راهکارها به این منظور استفاده از کوپن بریده شده از لوله است. با استفاده از فرایند کوپن برگردان می توان اسپلیت تی را بدون نیاز به لوله آب بندی کرد. چنان که می دانیم در هر عملیات انشعاب گیری یک تکه از لوله که کوپن نامیده یم شود از لوله بریده می شود و به همراه دستگاه انشعاب لوله از مجموعه خارج می شود. می توان با استفاده از همین کوپن فرایند آب بندی را به انجام رساند. چنان که پیداست سایز این کوپن دقیقاً هم اندازه سایز اسپلیت تی و بخش بریده شده انشعابی است، بنابراین کوپن چنین قابلیتی را خواهد داشت. پس از اتمام فرایند مسدود سازی و بیرون آوردن پلاگ مسدود کننده از لوله، می توان ولو را بست و این بار کوپن را به یک پلاگ دیگر نصب کرد که وظیفه نگهداری کوپن درون اسپلیت تی را ایفا خواهد کرد. پس از نصب کوپن روی پلاگ مذکور، این مجموعه از طریق دستگاه انشعاب گیری بار دیگر روی ولو بسته می شود و فرایند پیشروی درون اسپلیت تی انجام می شود و در مکان مناسب محاسبه شده و مهندسی شده تثبیت می شود. حال و پس از تثبیت شدن کوپن برگردان دستگاه عقب نشینی کرده و از مجموعه خارج می شود. اکنون می توان گفت که لوله و اسپلیت تی بدون نیاز به ولو آب بندی شده است. بنابراین پس از اتمام فرایند فوق ولو را باز می کنیم و روی فلنج اسپلیت تی یک فلنج کور قرار می دهیم تا ضامن آب بندی مجموعه بدون نیاز به ولو باشد. در این صورت حتی اگر کوپن برگردان عملکرد نشتی گیری و آب بندی خود را به صورت تمام و کمال انجام ندهد، فلنج کور می تواند این وظیفه را به انجام رساند.

با استفاده از این فرایند ما می توانیم در تعداد ولوهای مورد نیاز برای مسدودسازی لوله صرفه جویی کنیم. چنان که اشاره شد در صورتی که به هیچ یک از انشعاب های چهارگانه گرفته شده نیازی نباشد، فرایند مذکور را می توان روی هر چهار اسپلیت تی پیاده کرد و به این ترتیب چهار ولو را باز کرد و برای استفاده های دیگر به انبار تحویل داد. لازم به ذکر است در صورت نیاز مجدد به ولو و انجام عملیات های جدید روی آن بخش از خط لوله دیگر مشکل و دشواری چندانی وجود نخواهد داشت و می توان به سادگی با باز کردن فلنج کور و نصب مجدد ولو نیاز کاربردی خود را تأمین کرد.

اسپلیت تی و کوپن برگردان
فیتینگ اسپلیت تی و کوپن برگردان نیاز به ولو را رفع میکنند.

البته فیتینگ های چهارگانه اسپلیت تی به عنوان اتصالات دائم در همان محل نصب شده باقی خواهند ماند و نمی توان آن ها را از مجموعه خارج کرد. البته نیازی به آن ها برای پروژه های دیگر نیز وجود نخواهد داشت چرا که چنانچه می دانیم هر فیتینگ اسپلیت تی دقیقاً متناسب با نیاز فنی و ایمنی لوله در آن نقطه مشخصی که فیتینگ قرار است نصب شود طراحی و ساخته می شود و در مکان دیگر قابلیت کاربردی نخواهد داشت. اسپلیت تی همواره حکم یک اتصال دائمی را خواهد داشت و به محض جوشکاری روی لوله باید از بهره گیری آن در عملیات ها و پروژه های دیگر صرف نظر کرد.

زمینه های ساخت اسپلیت تی

ساخت اسپلیت تی از جمله فرایندهایی است که اغلب فعالان حوزه خطوط لوله، خصوصاً دو حوزه صنعتی مشخص در صنایع نفت و گاز با آن سر و کار دارند؛ یکی فعالان شاغل در حوزه پایپینگ و لوله کشی و دیگری فعالان موجود در زمینه انشعاب گیری از خط لوله. معمولاً واحدهای خدماتی مذکور خود به ساخت این فیتینگ خط لوله می باشند و کمتر پیش می آید که این دسته فعالان به سراغ سایر واحدهای سازنده این اتصال بروند. نوع فیتینگ مورد نظر بر حسب نیاز مجموعه تعیین خواهد شد. در صورتی که قرار به انشعاب گیری سایز به سایز باشد اسپلیت تی فول برنچ مورد استفاده قرار می گیرد و اگر قرار به ایجاد انشعاب در سایزی کوچک تر از سایز لوله باشد از فیتینگ ردیوس برنچ استفاده می شود. روش ساخت هر دو اتصال مشابه همدیگر می باشد، متریال ها نیز مشابه هم می باشند با این تفاوت که در اسپلیت تی فول برنچ ما نیاز به یک لوله بلندتر داریم اما در فیتینگ ردیوس برنچ، با توجه به این که سایز لوله و سایز انشعاب یکی نیستند، از دو لوله استفاده خواهد شد. لوله سایز بزرگ که برای پد اسپلیت تی محسوب می شود هم سایز با لوله اصلی خواهد بود و لوله سایز کوچک که اتصال عمود اسپلیت تی است بر اساس سایز انشعاب مورد نظر خواهد بود.

اسپلیت تی ساخته شده و آماده برای بسته بندی
ساخت اسپلیت تی توسط شرکت پیشگام صنعت ابزار

بهترین محیط برای ساخت اسپلیت تی کارگاه های مسقف مجهز به سیستم های تهویه هوا و غبارگیر است. در این فضاها گرد و غبار، رطوبت و آلودگی های محیطی در کمترین حد خود وارد فضا می شوند و جوشکاری قطعات روی یکدیگر را تخریب نمی کنند.

تجهیزات ساخت اسپلیت تی باید تمام و کمال پیش از آغاز عملیات ساخت آماده باشند، چرا که هر گونه کمبود و نقص در آن باعث بروز وقفه در روند ساخت می شود. این مورد در زمانی اهمیت بیشتری می یابد که کار به صورت فورس و اضطراری می باشد و وقفه در آن به صلاح نیست، چرا که کل برنامه زمان بندی یک پروژه را از هم می ریزد. ساخت فیتینگ در پروژه هایی نظیر پایپینگ و انشعاب گیری بخشی از مجموعه فرایندهای متعددی می باشد و از این حیث بروز وقفه در آن کل فرایندها را به لحاظ زمانی دچار آسیب می کند، چرا که یک گلوگاه زمانی کاذب در روند جاری امور ایجاد کرده و به این صورت نه فقط فرایند بعدی بلکه کل برنامه زمان بندی را از هم می پاشد. بنابراین دستورکار ساخت فیتینگ پیشاپیش آماده شده و بر اساس آن تمامی متریال ها، دستگاه ها و ماشین آلات و نیروی انسانی پیش بینی می شوند، محل ساخت فیتینگ تعیین می شود و از گرد و غبار و بروز آسیب های محیطی ایزوله می شود، و سپس فرایند ساخت به انجام می رسد.

در صورتی که تمامی شرایط ساخت فراهم باشد تکمیل یک فیتینگ اسپلیت تی زمان چندانی نخواهد برد و می توان ظرف یک یا دو روز آن را به انجام رساند، این امر برای مجریان پروژه ها از اهمیت بالایی برخوردار است چرا که مراحل بعدی شامل تنش زدایی و آزمون های لازم نیز زمان خود را نیاز دارند.

اسپلیت تی نصب شده روی خط لوله مورد ارزیابی قرار می گیرد
تست اسپلیت تی با روش PT

نصب اسپلیت تی و جوشکاری آن روی خط لوله نیز زمان خاص خود را نیاز دارند که می توان با به کار گرفتن دو جوشکار حرفه ای و متبحر در زمینه خطوط لوله، آن را نیز به حداقل رساند. معمولاً ترجیح بر آن است که جوشکاری توسط اپراتورهایی انجام شود که اسپلیت تی را خود ساخته اند. در فرایند جوشکاری فیتینگ روی خط لوله باید دقت شود که کوچک ترین عدم تقارن و عدم توازنی میان پدها، و محل نصب فیتینگ ایجاد نشده باشد. خطوط جوش باید بسیار دقیق، بدون خوردگی و بذون ایجاد چاله های حوش انجام شوند. پدها و کلیه محل های خط جوش باید پخ زده شوند تا جوشکاری به بهترین نحو ممکن به انجام برسد.

پس از اتمام عملیات و بستن ولو، باز هم تست فشار روی مجموعه ولو و اسپلیت تی انجام خواهد شد تا نسبت به مقاومت آن در برابر فارهای وارده از ناحیه خط و سیال مورد ارزیابی قرار گیرد.

شرکت پیشگام صنعت ابزار بر حسب تجربه خود در زمینه انجام عملیات های انشعاب گیری انواع و اقسام فیتینگ های اسپلیت تی در سایزها و شرایط کاری متفاوت ساخته است و از همگی آن ها در پروژه های خود بهره گرفته است. این فیتینگ ها آزمون خود را پس داه و اکنون سال هاست که به عملکرد خود به بهترین نحو ممکن ادامه می دهند. از این رو ما آمادگی کامل جهت ساخت این دست اتصالات را داشته و بر حسب آشنایی با فرایندهایی نظیر پایپینگ و انشعاب گیری، بهترین محصول متناسب با نیاز مشتری را تحویل خواهیم داد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و اخذ مشاوره می توانید با شماره تماس شرکت ۳۴۷۱۷۹۰۰-۰۲۶ تماس حاصل نمایید و تمامی شرایط را در این خصوص ارزیابی کنید.

اسپلیت تی- ساخت اسپلیت تیsplit tee– نصب اسپلیت تی

اسپلیت تی و پلاگین

اسپلیت تی از ملزومات انشعاب گیری روی لوله می باشد و سازنده اسپلیت تی معمولاً در زمینه انشعاب خطوط لوله فعالیت می کند و از این رو اغلب مجریان عملیات های انشعاب گیری لوله خود سازنده اسپلیت تی نیز می باشند، اما موارد کاربرد این اتصال دو تکه فقط به انشعاب گیری محدود نمی شود. یکی از فرایندهایی که در آن اتصال اسپلیت تی بسیار مورد کاربردی مهمی دارد انجام عملیات پلاگین است. این عملیات معمولاً برای رسوب گیری و تمیزکاری خطوط لوله مورد استفاده قرار می گیرد. در این عملیات از نقطه ای که می خواهیم فرایند را آغاز کنیم پلاگین وارد لوله می شود و از آن جا مسیر مورد نظر ما را سپری می کند تا به مقصد می رسد. طبیعتاً باید از مقصد مد نظر ما یک خروجی وجود داشته باشد که بتوان پلاگ را از آن خارج کرد.

بنابراین در فاز فرایند پلاگین ما ابتدا به ساکن باید بر حسب نیاز و کاربرد نقط ابتدایی و انتهایی فرایند را مشخص کنیم. حال و پس از مشخص شدن این نقاط، اگر ورودی وجود داشت می توان از آن استفاده کرد، در غیر این صورت باید ورودی را خودمان ایجاد کنیم. در خصوص خروجی نیز فرایند به همین شکل است. مورد استفاده اسپلیت تی در پلاگین به همین جا برمی گردد. عملیات پلاگین به لحاظ تأمین تجهیزات اولیه و پشتیبانی تا حدودی نظیر عملیات انسداد لوله است، به این معنا که در این فرایند نیز نظیر انسداد لوله می بایست در درجه اول در محل های ورودی و خروجی دو عملیات انشعاب گیری انجام شود تا مجاری ورود و خروج پلاگین باز شود. طبیعتاً به منظور انجام پروژه انشعاب گیری می بایست دو اسپلیت تی در محل ورودی و خروجی پلاگین نصب شود. معمولاً برای این کار از اسپلیت تی های فول برنچ (Full Branch Split Tee) یا اصطلاحاً اسپلیت تی سایز به سایز استفاده خواهد شد.

اتصال اسپلیت تی
اسپلیت تی و نصب آن روی لوله از روش جوشکاری

پس از جوشکاری اسپلیت تی، عملیات انشعاب گیری انجام شده، و پس از آماده سازی پلاگ عملیات پلاگین آغاز می شود. لازم به ذکر است دستگاه عملیات پلاگین در طول عملیات باید هدایت و مسیر آن کاملاً کنترل شود. معمولاً این دستگاه سهل الوصول ترین مسیریعنی مسیر مستقیم را پیشروی می کند اما با این حال ممکن است در انشعابات و خروجی ها دچار انحراف شود. در هر صورت مسیر باید از دو جنبه تحت کنترل قرار گیرد. از یک سو اگر قرار بر این است که در مسیر مستقیم پیشروی کند باید تا جای ممکن از انحراف آن اجتناب کنیم. برای مثال ممکن است حین پیشروی در مسیر مستقیم یک اسپلیت تی با فلنج کور عمود بر امتداد مسیر قرار داشته باشد. در چنین شرایطی بهترین کار آن است که اسپلیت تی مذکور مجهز به پیگ گارد باشد تا پیگ از آن عبور نکند. به این معنا که در صورت انحراف و آمدن به سمت نیپل اسپلیت تی، به مانعی همچون پیگ گارد خورده و به مسیر اصلی خود ادامه دهد.

از سوی دیگر معمولاً عملیات پلاگین در نقطه ای تمام شود که خط لوله در امتداد آن ادامه دارد. چنان که اشاره شد در نقطه پایانی split tee نصب شده است و پلاگ می بایست در این نقطه به مجرای اسپلیت تی راه پیدا کرده و از سرویس خارج شود. اما بدیهی است که این اتصال مسیر مستقیم را در حالت عادی برخواهد گزید و به سمت خروجی نخواهد رفت. یکی از راهکارها برای خروج پلاگین از سرویس انجام عملیات انسداد لوله روی لوله در محل خروجی است. در این عملیات پس از انشعاب گیری دستگاه انسداد خط روی لوله نصب می شود و پلاگ مسدود کننده لوله در امتداد لوله و رو به بیرون، درون آن قرار خواهد گرفت. به این ترتیب پلاگ انسداد قطر لوله را در بر گرفته و مانع حرکت رو به جلوی پلاگین خواهد شد.

به این ترتیب عملیات پلاگین از نقاط ابتدایی و انتهایی با موفقیت به انجام خواهد رسید. اسپلیت تی های نصب شده روی لوله را می توان پس از اتمام عملیات با فلنج کور مسدود کرد تا بتوان فعالیت خط را به حالت اول خود برگرداند. اگر قرار است ولوها در محل اسپلیت تی باقی بمانند آن ها را در سر جای خود قرار خواهیم  داد و با بستن شیرشان، مسیر خروج سیال را مسدود خواهیم کرد.

چنان که پیداست کاربرد اسپلیت تی فقط به مواردی از قبیل انشعاب گیری محدود نمی شود و یکی دیگر از آیتم های مورد استفاده در اسپلیت تی چنان که اشاره شد گشودن مسیر عملیات پلاگین است. افزون بر این، اسپلیت تی های از نوع پیگ گارد نیز کاربردهای زیادی دارند که در این جا یکی از آن ها اشاره گردید. می توان با استفاده از این اسپلیت تی ها بسیاری از فرایندهای دیگر را به انجام رساند که در نوشتارهای بعدی به آن ها اشاره خواهد شد.

اسپلیت تی ساخته شده در پالایشگاه اربیل توسط پیشگام صنعت ابزار
اسپلیت تی

اتصال اسپلیت تی یکی از اتصالات و قطعات تعیین کننده در خطو لوله محسوب می شود و از این رو اهمال در ساخت آن بی معنا و فاقد توجیه فنی خواهد بود. سازندگان اسپلیت تی باید قادر باشند بهترین اتصالات متناسب با استانداردها با کیفیات به روز را آماده و تحویل دهند. محل انشعاب ها و اتصالات در خطوط لوله حساسیت بالایی را می طلبند و از آن جا که این اتصالات دو تکه تمام محیطی محل ورودی انشعاب محسوب می شوند بهتر آن است که به مطمئن ترین شکل ممکن طراحی و ساخته شوند.

شرکت پیشگام صنعت ابزار در این زمینه پیشرو بوده و قادر است انواع اتصال split tee در سایزها و انواع مختلف متناسب با فشارهای طراحی و کاری متفاوت را طراحی و بسازد. ما فرایند نصب را نیز به بهترین نحو ممکن و بر اساس استانداردهای جوشکاری خطوط لوله انجام می دهیم؛ ضمن این که تجربه مان در انجام بیش از ۴۰۰۰ عملیات انشعاب گیری که در اغلب شان از اسپلیت تی بهره برده شده است پشتوانه ماست.